نعناع و عرق نعناع

همه ما یا حداقل خیلی از ما وقتی دل درد و دل پیچه داریم، می‌رویم سراغ نسخه مادربزرگ‌ها: «ننه! عرق نعناع بخور.»

تاثیر این نسخه از لحاظ علمی هم ثابت شده اما باید بدانید نعناع هم ممکن است ایجاد حساسیت کند و بهتر است هر روز از این گیاه استفاده نشود و در صورت مصرف، همراه با غذا خورده ‌شود.

Image result for Mentha

نعناع و یا نعنا گیاهی است از رده دولپه‌ای‌های پیوسته گلبرگ که سردسته تیره نعناعیان و از سبزی‌های خوراکی است.

این گیاه تمام اسانس‌ها و خواص پونه را دارد؛ ولی برگ‌هایش کرک کم‌تری دارند و بریدگی‌های کنار برگ‌های آن بیش‌تر از پونه و اسانس آن نیز ملایم‌تر است.

نعناع گیاهی است علفی و پایا. ساقه‌های آن دونوع خزنده و زیر زمینی می‌باشند. از میان ریشه‌ها، یک شاخه قائم و برگدار کوچک خارج می‌شود که برگ‌های آن متقابل، بیضوی، نوک تیز، دندانه دار و کمی پوشیده از کرک بوده و از تمامی قسمت‌های آن بوی معطر و مطبوعی استشمام می‌شود. ساقهٔ این گیاه چهارگوش و به رنگ قرمز مایل به بنفش یا مایل به ارغوانی است. گل‌های آن در ماه‌های مرداد و شهریور ظاهر می‌گردند. رنگ گلی یا ارغوانی مایل به بنفش دارند و به تعداد زیاد در مجاور یکدیگر به نحوی مجتمع می‌رویند.

نعنا گیاهی است با ریشه هوایی و ساقه‌های مستقیم و چهارگوش، و برگ‌های آن به طول ۳ تا ۵ سانتی‌متر، متقابل، نیزه‌ای یا دوکی است، حاشیهٔ آن دارای بریدگی‌های عمیقی است، بریدگی‌های کناره آن نوک تیز است. کرک برگ‌های نعنا کم است. نعنا سبز معمولاً در سرتاسر جهان کشت می‌شود، این گیاه حاصل تبدیل و ماندگاری بوته گیاه ریحان چند ساله میباشد. این گیاه در نواحی شمال ایران و اطراف تهران به حالت وحشی و پرورشی می‌روید.

نعنای قرمز گونه‌ای از نعنا است که در لبه رودخانه‌ها و در جریان آب‌های ملایم و کم‌عمق می‌روید و چون برگ‌هایش قرمزرنگند به این نام خوانده می‌شود.

Image result for water of Mentha

عرق نعنا چگونه تهیه می شود؟

از هر گیاهی مانند برگ نعناع، بیدمشک، ریحان، گل محمدی یا زیره که دارای رایحه و اسانس باشد، می توان عرقیات گیاهی تولید کرد. برای تولید عرق گیاهی، ابتدا آب و ماده معطر که همان گیاه باشد، می جوشانند. پس از تبخیر آب، عملیات سرد کردن بخار و تقطیر به صورت سنتی یا صنعتی انجام می شود و مایعی که با تقطیر به دست آمده ، همان آب معطری است که ما ایرانی ها به آنها عرق گیاهی می گوییم. طی فرآیند تبخیر و تقطیر، اسانس و رایحه گیاه داخل مولکول های آب نفوذ می کند و در اصطلاح علمی، آب معطر مقطر تولید می شود. این آب های معطر مقطر، علاوه بر طعم و رایحه خوبشان، خواصی هم برای بدن دارند. ما ایرانی ها معمولا فقط به مایعی که از گلبرگ های گل محمدی تهیه می شود، «گلاب» می گوییم و سایر آب های معطر مقطر را «عرق گیاهی» یا «طبی» می نامیم.

همچنین بخوانید:  عرق کاسنی و فواید عرق کاسنی

چیست؟

عرق نعناع، فقط حاوی رایحه نعناع ترکیب شده با آب است که خاصیت ضدنفخ، ضددرد و ضداسپاسم (گرفتگی) دارد. از آنجا که تمام ترکیب های نعناع وارد عرقش نمی شود، نمی توان همه خواص برگ نعناع را به عرق آن هم نسبت داد ولی مصرف این عرق گیاهی، پس از غذا و برای رفع دل درد و نفخ یا هضم بهتر غذا مفید است.

Image result for Mentha

عرق نعنا دوست دستگاه گوارش

عرق نعناع ضد نفخ است و می‌تواند باعث کاهش درد معده شود و برای بادشکن هم می‌تواند به خوبی استفاده شود و برای بعضی از دل‌دردها، دل‌پیچه‌ها، رفع سوء‌هاضمه و اینگونه بیماری‌ها فرآورده خوبی است. این گیاه برای کمک به هضم معده بسیار مفید است و افرادی که مشکل گوارشی دارند، می‌توانند از عرق نعناع استفاده کنند. نعناع تازه چون دارای اسانس بیشتر است مسلما خواص درمانی بیشتری هم دارد ولی حرارت دادن باعث کم شدن خاصیت آن می‌شود. از برگ‌های این گیاه برای خوشبو کردن ماست و دوغ نیز استفاده می‌شود که مفید است. دم‌‌کرده عرق نعناع هم برای تقویت معده و روده کاربرد دارد.

عرق نعناع دهان شویه خوشبو کننده

اگر عرق نعناع به صورت خوراکی وارد بدن شود تاثیری در از بین بردن بوی بد دهان ندارد اما اگر کسی از اسانس نعناع به عنوان دهان شویه استفاده کند حتما مفید است. این گیاه اثر ضدمیکروب دارد؛ پس اگر عرق نعناع را به عنوان دهان‌شویه روزی چند بار استفاده کرده یا آدامس نعناع مصرف کنیم، خوب است اما اینکه گیاه آن را بخوریم به نظر نمی‌آید که اثر خوب یا خاصی روی بوی بد دهان داشته باشد. نیم استکان عرق نعناع یا مثلا قرص نعناع مشکلی ایجاد نمی‌کند ولی اگر از نعناع زیاد استفاده شود سیستم گوارشی را تحریک می‌کند.

آیا میزان مصرف مشخصی برای عرق نعناع وجود دارد؟

نه، معمولا میزان استانداردی برای مصرف این عرق های سنتی وجود ندارد و نمی توان حجم کاملا مشخصی برای مصرف آنها برای افراد در گروه های سنی و جنسی مختلف در نظر گرفت. البته می توان پیشنهاد کرد که اگر احساس نفخ و دل درد داشتید، حدود یک استکان در هر وعده، عرق نعناع مصرف کنید. اگر غلظت و بوی عرق نعناع زیاد باشد، می توان به مصرف نصف استکان از آن هم بسنده کرد.

همچنین بخوانید:  طریقه مصرف عرق کاسنی چگونه است؟

Image result for Mentha

آیا عرق نعناع ضد درد است؟

نعناع ماده‌ای به اسم منتول دارد که باعث احساس خنکی در دهان می‌شود. منتول اثر ضد درد خوبی دارد اما در عرق نعناع این ماده خیلی کم است؛ بنابراین اگر به دنبال اثر ضد دردی هستیم باید از منتول استفاده کنیم. پمادهای منتول دارای این خاصیت ضد درد بوده و برای دردهای استخوانی مفید است. نعناع موضعی به صورت پماد و کرم برای دردهای استخوانی استفاده می‌شود و برای دردهای گوارشی مثل دل‌درد می‌توانید از عرق نعناع استفاده کنید. در ضمن افرادی که خسته‌اند اگر مقداری نعناع بخورند، حال عمومی بهتری خواهند یافت.

آیا منع مصرفی هم برای استفاده از عرق نعناع در افراد خاصی وجود دارد؟

نه، فقط افرادی که به خود گیاه نعناع حساسیت دارند و با خوردن آن دچار واکنش های آلرژیک می شوند، نه تنها عرق نعناع، بلکه هیچ یک از محصولاتی را که بر پایه گیاه نعناع تولید شده است، نباید مصرف کنند.

در مورد میزان مصرف این گیاه هم باید بدانید که هر بار نصف استکان عرق نعناع کافی است. مصرف طولانی عرق نعناع به صلاح نیست. این گیاه عارضه خاصی ندارد ولی برای برخی افراد ممکن است ایجاد حساسیت کند. بعد از غذا به میزان نیم استکان مفید است که باعث کاهش نفخ می‌شود و به هضم غذا هم کمک می‌کند. از اسانس این گیاه باید کمتر استفاده شود؛ مثلا ۲، ۳ قطره یا فقط یک قطره کافی است چون اسانس آن خیلی غلیظ است و ممکن است دهان را بسوزاند؛ بنابراین بهتر است در آب پخش شده یا همراه با غذا خورده شود.

Image result for Mentha

خواص دارویی و کاربرد نعناع

این گیاه همه آثار نیرودهنده و بادشکن و خلط‌ آور پونه (گیاه) را داراست.

منتول موجود در نعناع به‌طور اختصاصی تولید ۳ مدیاتور اصلی التهاب توسط منوسیتها را مهار می‌کند. سنتز لکوترین B4، پروستاکلاندین و اینترلوکین۱ توسط منتول مهار می‌شود؛ بنابراین در درمان بیماریهای التهابی نظیر آسم برونشیال، کولیت و رینیت آلرژیک بسیار مؤثر است. از انساج نعنا نوعی کافور قابل تبلور نیز به دست می‌آورند که مانند کافور معمولی به کار می‌رود. دم‌کرده برگ نعنا را برای تقویت و رفع نفخ معده و روده مصرف می‌کنند.

برگ‌های خشک و نرم شده نعنا را برای خوشبو کردن ماست و دوغ و سرخ‌شده آن را در روغن که به نام نعنا داغ موسوم است برای خوشبو کردن برخی آش‌ها به کار می‌رود.

همچنین بخوانید:  گلاب قمصر کاشان

طبع نعنا گرم و خشک است.

برای سوء هاضمه می‌توان از عرق نعنا یا دمکردهٔ نعنا بعد از غذا استفاده کرد.

یک نوشیدنی خوب، سرد و مفید برای تابستان نعنا می‌باشد. ۱۰ گرم نعنا را در یک لیتر آب بجوشانید و میل کنید. هر روز استفاده نشود.

یک گرم نعنا مانند چای دم کرده میل شود ولی هر روز استفاده نشود.

یک شیرپاک کن مناسب برای پوست‌های چرب: ۲۰ گرم نعنای تازه، ۲۰ گرم جعفری تازه خرد شده رادر ۲۰۰ گرم شیرمخلوط نموده ۱۲ ساعت بگذارید بماند. سپس صاف نموده در یخچال نگهداری کنید. این شیرپاک کن علاوه براین که چربی پوست را از بین می‌برد، برای جوش و لک هم مناسب می‌باشد.

برای جلوگیری از شپش، موهای خود را با جوشانده نعنا بشویید.

کسانی که کلسترول دارند بعد از غذا و عصرها از دمکردهٔ چای نعنا به مدت دو هفته در ماه بنوشند.

دمکرده نعنا غلظت خون را طبیعی می‌کند.

جهت درمان درد گوش آب نعنا را با عسل مخلوط کرده، پنبه‌ای را به آن آغشته کرده، در آن بگذارید.

برای درد قلب و خفقان، نعنا را با پرسیاوشان جوشانده، صبح و عصر میل شود.

هنگام تهیه ترشی برای این که آن ترشی برای اعصاب زیان آور نباشد، داخل آن نعنا بریزید.

برای تقویت اعصاب، نان و پنیر و نعنا بسیار مؤثر است.

اگر شیر در پستان جمع شده، نعنا را کوبیده با آرد جو مخلوط کنید، به صورت ضماد روی آن بگذارید.

برای بواسیر نعنا را کوبیده و بصورت ضماد بگذارید.

برای ورم بیضه و درد آن مانند شماره ۱۴ عمل کنید.

جویدن برگ نعنا، در رفع سکسکه موثّر است.

نعنا برای تسکین درد گوش موثّر است؛ در اینصورت باید نعنا را با کمی عسل مخلوط نموده و اطراف گوش و لاله گوش و لاله گوش مالید.

عرق نعناع، فقط حاوی رایحه نعناع ترکیب شده با آب است که خاصیت ضدنفخ، ضددرد و ضداسپاسم (گرفتگی) دارد. از آنجا که تمام ترکیب‌های نعناع وارد عرقش نمی‌شود، نمی‌توان همه خواص برگ نعناع را به عرق آن هم نسبت داد ولی مصرف این عرق گیاهی، پس از غذا و برای رفع دل درد و نفخ یا هضم بهتر غذا مفید است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *